হজ্জৰ আচল অৰ্থ কি ?
হজৰ ছবি হৈছে ত্যাগৰ মানসিকতাৰ ছবি। ই হৈছে এনে এক মানৱীয় ঐক্যৰ ঘোষণামূলক ইতিহাস, য’ত স্বাৰ্থপৰতা আৰু অহংকাৰৰ কোনো স্থান নাই। প্ৰামাণিক তথ্য অনুসৰি, মানৱ ইতিহাসৰ আদিম কালৰ পৰাই মক্কাত তীৰ্থযাত্ৰাৰ আৰম্ভণি হৈছিল। কিন্তু পবিত্ৰ কোৰআনে বহুলভাৱে প্ৰশংসা কৰা নবী ইব্ৰাহিম (আঃ)-এ আল্লাহৰ আদেশ অনুসৰি মক্কাৰ মৰুভূমিত আল্লাহৰ ঘৰ অৰ্থাৎ কা'বা নিৰ্মাণ কৰি, পিছত পৃথিৱীত আগন্তুক সমগ্ৰ মানৱজাতিক প্ৰতীকীভাৱে ইয়ালৈ আহ্বান জনোৱাৰ পাছৰ পৰাহে ঈমানদাৰ সমাজৰ মন আৰু আত্মা যুগে যুগে পবিত্ৰ মক্কাত একত্ৰিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। বাস্তৱতে, পৃথিৱীৰ ঠিক মাজভাগত অৱস্থিত বুলি বহু অধ্যয়নে উল্লেখ কৰা কা'বাৰ ভৌগোলিক অৱস্থানেও গভীৰ তাৎপৰ্য বহন কৰে।
দেশ, ভাষা, লিংগ আৰু বৰ্ণৰ পাৰ্থক্য থাকিলেও “মুছলিম উম্মাহ” নামৰ এককত ঐক্যবদ্ধ হৈ থকা ইছলামিক সমাজৰ মূল স্বভাৱ হজ্জত স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হয়। তাত দেশীয় গৌৰৱ, নেতৃত্বৰ মহিমা বা বংশ-মৰ্যাদাৰ কোনো মূল্য নাই। যুক্তিৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা বহু বিষয় বুজা কঠিন হ’লেও লাখ লাখ ঈমানদাৰে পাৰ্থিৱ চিন্তা-ভাবনা এৰি হজৰ ইবাদতত সম্পূৰ্ণভাৱে নিমগ্ন হয়। সেই সময়ত প্ৰতিজন হাজীয়ে আল্লাহৰ দাসত্বৰ মাজত এক গভীৰ সমতা আৰু আত্মিক তৃপ্তি অনুভৱ কৰে।
হজৰ মনোমোহা ইবাদত সম্পূৰ্ণ কৰি একমনা হৈ উভতি যোৱা প্ৰতিজন হাজী নবজাত শিশুৰ দৰে পাপমুক্ত আৰু পবিত্ৰ মন লৈ ঘূৰি আহে বুলি নবী মুহাম্মদ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম)-এ কৈছে। অৰ্থাৎ, অনৈতিকতাৰে ভৰা সমাজলৈ উভতি অহা এই পাপমুক্ত হাজীসকলৰ জৰিয়তে সমাজত পুনৰ এক নৈতিক আৰু ধৰ্মনিষ্ঠ গোষ্ঠীৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত সমাজ জীৱন অধিক সুৰক্ষিত আৰু নৈতিক মূল্যবোধেৰে সমৃদ্ধ হয়।
মুছলিমসকলৰ বাবে সকলো ধৰণৰ সুবিধা উপলব্ধ হ’লে হজ ইছলামৰ পাঁচটা মূল স্তম্ভৰ অন্যতম এটা বাধ্যতামূলক কৰ্তব্য। তথাপিও বছৰে বছৰে হাজীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাই থকাৰ পিছতো সমাজৰ অৱস্থা কিয় এনে হৈ আছে — এই প্ৰশ্ন আজিও প্ৰাসংগিক। মূল কথা হ’ল, তীৰ্থযাত্ৰীসকলে কেৱল বাহ্যিক আচাৰ-অনুষ্ঠানতেই সীমাবদ্ধ নাথাকি হজৰ আত্মা আৰু গভীৰ তাৎপৰ্য উপলব্ধি কৰিব পাৰিছেনে? কিছুমানে হজক আত্মপ্ৰশংসা, অহংকাৰ, ধন উপাৰ্জন বা ব্যক্তিগত স্বাৰ্থৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে নেকি — সেই সন্দেহো উত্থাপন হয়। আন সকলো ইবাদতৰ দৰে, এনে লোকসকলে আৰ্থিক ক্ষতিৰ বাহিৰে প্রকৃত “লাভ”ৰ আশা কৰিব নালাগে। লাভ-লোকচানৰ মানসিকতাৰ পৰিবৰ্তে মূল্যবোধ আৰু আন্তৰিকতাই আমাৰ জীৱন পথ প্ৰদৰ্শন কৰা উচিত। তেতিয়াহে সেই হাজীৰ মাজত পবিত্ৰ ভূমিলৈ যাব নোৱাৰা কোটি কোটি মুছলিমৰ প্ৰতিনিধিত্ব আৰু তেওঁলোকৰ দোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত হয়।
