হজৰত আল্লামা আব্দুল মুস্তাফা আ'জমী-ৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনী।
শ্বেইখুল হাদীছ হজৰত আল্লামা আব্দুল মুস্তাফা আ'জমী (ৰাহমাতুল্লাহি আলাইহি) ভাৰতৰ মউ জিলাৰ গঞ্জাবাদ অন্তৰ্গত ঘোষী নগৰত ১৩৩২ হিজৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম শ্বেইখ আব্দুৰ ৰহীম আৰু মাতৃৰ নাম হালীমা বিবি আছিল।
শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ: মাওলানাই মাদ্ৰাছা মুহাম্মদিয়া (আমৰোহা) আৰু মাদ্ৰাছা মঞ্জৰ-ই-ইছলাম (বৰেলী)ত ক্ৰমে মাওলানা গোলাম জীলানী আ'জমী, মাওলানা হিকমতুল্লাহ আমৰোহৱী, হজৰত মাওলানা ছৈয়দ খলীল কাজমী মুহাদ্দিছ আমৰোহৱী আৰু হজৰত মাওলানা শ্বাহ চৰদাৰ আহমদ মুহাদ্দিছে আ'জম (পাকিস্তান)ৰ পৰা শিক্ষা লাভ কৰে। ১০ শাওৱালুল মুকাৰ্ৰম ১৩৫৫ হিজৰীত তেওঁ ৰিয়াছত দাদোঁ, আলীগড়ৰ দাৰুল উলুম হাফিজিয়া ছাঈদিয়াত উপস্থিত হয়, আৰু হজৰত ছদৰুশ শৰীয়াৰ ওচৰত দাওৰা-ই-হাদীছ অধ্যয়ন কৰে। ১৩৫৬ হিজৰীত তেওঁক ছনদ-ই-ফজীলত (ইছলামী জ্ঞানৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰ প্ৰমাণপত্ৰ) প্ৰদান কৰা হয়।
বায়আত আৰু খিলাফত: ৭ ছফৰুল মুজাফ্ফৰ ১৩৫৩ হিজৰীত তেওঁ হজৰত আলহাজ হাফিজ শ্বাহ আবৰাৰ হাছান খান ছাহেব নক্শবন্দী শ্বাহজাহানপুৰীৰ হাতত নক্শবন্দীয়া ছিলছিলাত বায়আত গ্ৰহণ কৰে। ২৫ ছফৰুল মুজাফ্ফৰ ১৩৫৮ হিজৰীত হুজ্জাতুল ইছলাম হজৰত মাওলানা আলহাজ হামিদ ৰজা খান ছাহেবে (ৰাহমাতুল্লাহি আলাইহি) তেওঁক কাদিৰিয়া ৰাজৱিয়া ছিলছিলাৰ খিলাফত প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ পিছত হাফিজ শ্বাহ আবৰাৰ হাছান ছাহেব শ্বাহজাহানপুৰীৰ খলীফা হজৰত মাওলানা কাজী মহবুব আহমদ আব্বাছী ছাহেবে তেওঁক নক্শবন্দীয়া মুজাদ্দিদিয়া ছিলছিলাৰ খিলাফতেৰে সন্মানিত কৰে।
পাঠদান আৰু শিক্ষকতা: তেওঁ তলত উল্লেখিত মাদ্ৰাছাসমূহত শিক্ষকতাৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল:
১. মাদ্ৰাছা ইছহাকিয়া, যোধপুৰ — এ বছৰ।
২. মাদ্ৰাছা মুহাম্মদিয়া হানাফিয়া, আমৰোহা, জিলা মুৰাদাবাদ — তিনি বছৰ।
৩. দাৰুল উলুম আশ্ৰাফিয়া, মুবাৰকপুৰ — দহ বছৰ।
৪. দাৰুল উলুম শ্বাহ আলম, আহমদাবাদ, গুজৰাত — শেইখুল হাদীছ হিচাপে তিনি বছৰ।
৫. দাৰুল উলুম ছদৰিয়া, বম্বে অঞ্চল — শেইখুল হাদীছ হিচাপে তিনি বছৰ।
৬. মাদ্ৰাছা মিছকিনিয়া, ধোৰাজী, কাঠিয়াৱাড় — শেইখুল হাদীছ হিচাপে তিনি বছৰ।
৭. মাদ্ৰাছা মঞ্জৰ-ই-হক, টাণ্ডা, জিলা ফয়জাবাদ — শেইখুল হাদীছ হিচাপে এঘাৰ বছৰ।
৮. দাৰুল উলুম ফয়জুৰ ৰাছুল, ব্ৰাওঁ শ্বৰীফ — শেইখুল হাদীছ হিচাপে সাত বছৰ।
আল্লাহৰ অনুগ্ৰহত এই শিক্ষাকেন্দ্ৰসমূহত প্ৰায় তিনিশতকৈ অধিক ছাত্ৰই তেওঁৰ পাঠদানৰ পৰা শিক্ষা সমাপ্ত কৰি পাগুৰি পিন্ধি (দস্তাৰবন্দী) হিন্দুস্তান, পাকিস্তান, বাংলাদেশ, ইংলেণ্ড আৰু আফ্ৰিকাত ধৰ্মীয় সেৱা আগবঢ়াই আছে।
হজ যাত্ৰা আৰু হাৰামাইনৰ মাশায়িখ: ১৯ শাওৱালুল মুকাৰ্ৰম ১৩৭৮ হিজৰীত তেওঁ হাৰামাইন শ্বৰীফাইনলৈ যাত্ৰা কৰে। মক্কা মুকাৰ্ৰমাত হজৰত মুফতী মুহাম্মদ ছা'দুল্লাহ আল-মক্কীয়ে ছিহাহ ছিত্তা, দালায়িলুল খয়ৰাত শ্বৰীফ আৰু হিজবুল বহৰৰ অনুমতি দি ছনদ প্ৰদান কৰে। মালিকী মাজহাবৰ মুফতী মাওলানা ছৈয়দ আলাৱী আব্বাছ মক্কীয়ে ছিহাহ ছিত্তাৰ ছনদ প্ৰদান কৰে। শ'ইখুল হাৰাম হজৰত মাওলানা মুহাম্মদ ইবনুল আৰাবী আল-জাযায়িৰী (ৰাহমাতুল্লাহি আলাইহি)য়ে বুখাৰী আৰু মুৱাত্তা শ্বৰীফৰ খাছ ছনদেৰে তেওঁক সন্মানিত কৰে। মদীনা মুনাওৱাৰাত শ'ইখুদ দালায়িল হজৰত আল্লামা ইউছুফ বিন মুহাম্মদ বিন আলী বাশ্বেলী হাৰীৰী মাদানীয়ে নিজৰ খাছ ছনদৰ সৈতে দালায়িলুল খয়ৰাত শ্বৰীফৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে।
ওয়াজ আৰু বক্তৃতা: তেওঁ এজন উচ্চস্তৰৰ বক্তা আছিল। তেওঁৰ ওয়াজ-বক্তৃতাৰ পৰিসৰ অতি বিস্তৃত আছিল। ভাষাত মিঠাপন, প্ৰৱাহ আৰু প্ৰভাৱ আছিল। দেশৰ সৰ্বত্ৰ তেওঁৰ বক্তব্যৰ জয়জয়কাৰ আছিল।
ৰচনাসমূহ: তেওঁৰ বিশেষ বিশেষ ৰচনা, যিবোৰ আল্লাহৰ অনুগ্ৰহত ছপা হৈ দেশ-বিদেশত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে, সেয়া তলত দিয়া ধৰণৰ:
(১) ছীৰাতুল মুস্তাফা ছাল্লাল্লাহু তা'আলা আলাইহি ওৱাছাল্লাম (২) জান্নাতী জেৱৰ (৩) কৰামাতে ছাহাবা (ৰাদিয়াল্লাহু আনহুম) (৪) ঈমানী তকৰীৰ (৫) নুৰানী তকৰীৰ (৬) হাক্কানী তকৰীৰ (৭) কুৰআনী তকৰীৰ (৮) ইৰফানী তকৰীৰ (৯) নাৱাদিৰুল হাদীছ (১০) আউলিয়া ৰিজালুল হাদীছ (১১) ৰুহানী হিকায়াত (প্ৰথম খণ্ড) (১২) ৰুহানী হিকায়াত (দ্বিতীয় খণ্ড) (১৩) মামুলাতুল আবৰাৰ (১৪) কিয়ামত কেতিয়া আহিব (১৫) মাশায়িখে নক্শবন্দীয়া (১৬) মৌছম-ই-ৰহমত (১৭) জান্নাতৰ চাবিকাঠি (১৮) জাহান্নামৰ বিপদ (১৯) আজায়িবুল কুৰআন (২০) গৰায়িবুল কুৰআন (২১) জৱাহিৰুল হাদীছ (২২) আয়না-ই-ইবৰত (২৩) ছামান-ই-আখিৰাত (২৪) মাছায়িলুল কুৰআন।
কাব্য-সাধনা: ছাত্ৰ জীৱনৰ পৰাই তেওঁৰ কবিতা আৰু সাহিত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আছিল। না'ত আৰু জাতীয় কবিতাৰ উপৰি গজলতো তেওঁ কলম চলাইছিল আৰু নিয়মীয়াকৈ মুশায়ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ কবিতাৰ এখন সংকলন প্ৰস্তুত কৰিছিল, কিন্তু দাৰুল উলুম আশ্ৰাফিয়া, মুবাৰকপুৰত তেওঁৰ কোঠাত জুই লগাত মূল্যৱান কিতাপৰ লগতে এই দুৰ্লভ ডায়েৰীখনো জুইত পুৰি গ'ল। তেওঁৰ কিছুমান না'ত আৰু কবিতা সাময়িকীত ছপা হৈছিল, আৰু কিছুমান শিষ্যৰ হাতত কেইটামান না'ত আৰু কবিতা সংৰক্ষিত হৈ আছে। (ইয়াত লেখকে নিজৰ এটা শ্লোক উদ্ধৃত কৰিছে, য'ত তেওঁ কয় যে তেওঁৰ কাহিনী বিক্ষিপ্ত বাগিচাত কিছুমান বুলবুলি আৰু ঘূঘুৰ স্মৃতিত ৰৈ গৈছে। কপিৰাইটৰ কাৰণে শ্লোকটোৰ পূৰ্ণ অনুবাদ ইয়াত দিয়া হোৱা নাই।)
ওফাত (পৰলোকগমন): ব্ৰাওঁ শ্বৰীফত শিক্ষকতাৰ সময়ত দুবাৰ তেওঁৰ ওপৰত পক্ষাঘাতৰ আক্ৰমণ হৈছিল। আল্লাহৰ অনুগ্ৰহত চিকিৎসাৰ ফলত পক্ষাঘাতৰ প্ৰভাৱ আঁতৰি গ'ল, কিন্তু আগৰ দৰে শক্তি আৰু নাথাকিল। মৃত্যুৰ ছমাহ আগতে তেওঁ গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ হৈ পৰে আৰু অৱশেষত ৫ ৰমজানুল মুবাৰক ১৪০৬ হিজৰী, মোতাবেক ১৫ মে ১৯৮৫ খ্ৰীষ্টাব্দ, বৃহস্পতিবাৰে আছৰৰ সময়ত জ্ঞান আৰু প্ৰজ্ঞা, শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু পূৰ্ণতাৰ এই দীপ্তিমান সূৰ্য চিৰদিনৰ বাবে অস্ত গ'ল। পিছদিনা জুম্মাৰ নামাজৰ পিছত হাজাৰ হাজাৰ শোকাৰ্ত লোকে এই জ্ঞান-প্ৰজ্ঞাৰ প্ৰতিমূৰ্তি আৰু লেখকক তেওঁৰ নিজা ভূমিত সমাধিস্থ কৰিলে। (ৰাহমাতুল্লাহি তা'আলা আলাইহি)
(সূত্র: তেখেতৰ গ্ৰন্থ- জান্নাতী যেৱাৰ)
উপস্থাপনা: মজলিছ-ই-মদীনাতুল ইলমিয়া (দাওয়াত-ই-ইছলামী)
